Ô nhiễm từ bãi rác Rù Rì: Cần xử lý nhanh, dứt điểm 

Bãi rác Rù Rì (phường Bắc Nha Trang) đã đóng cửa hơn 10 năm, nhưng do trước đây công nghệ xử lý rác còn lạc hậu nên mỗi khi có mưa lớn kéo dài, nước rỉ rác từ bãi rác này chảy xuống khu dân cư. UBND tỉnh đang chỉ đạo quyết liệt nhanh chóng triển khai các phương án xử lý dứt điểm tình trạng này.

Đề xuất giải pháp trước mắt

Bãi rác Rù Rì là bãi rác lộ thiên, có vị trí gần khu vực bãi chôn lấp rác Lương Hòa. Năm 2014, Ban Quản lý Dự án cải thiện vệ sinh môi trường TP. Nha Trang (nay là Ban Quản lý Dự án phát triển tỉnh) đóng cửa bãi rác này bằng cách phủ đất và màng chống thấm lên bề mặt. Tuy nhiên, lớp đáy không thể cải tạo nên nước rỉ rác chảy tràn theo mương, xuống suối rồi đổ ra biển. Theo thiết kế, khi đóng bãi rác Rù Rì, nước rỉ rác phát sinh được thu gom về hố bơm Rù Rì, sau đó bơm về Trạm xử lý nước rỉ rác Lương Hòa để xử lý cùng nước rỉ rác của bãi chôn lấp Lương Hòa. Tuy nhiên, vào mùa mưa, nước rỉ rác từ bãi rác Rù Rì hòa lẫn với nước mưa chảy ra môi trường với lưu lượng vượt công suất của Trạm xử lý nước rỉ rác Lương Hòa.

Khu vực bãi rác Rù Rì và bãi chôn lấp rác Lương Hòa.

Với thực trạng nêu trên, tại cuộc họp UBND tỉnh vừa qua, Ban Quản lý Dự án phát triển tỉnh đã đề xuất phương án tạm thời xử lý nước rỉ rác bãi rác Rù Rì. Theo phương án, sẽ đầu tư xây dựng 6 đập tràn bằng bê tông cốt thép dọc theo mương dẫn nước rỉ rác, mỗi đập cách nhau khoảng 130m. Trên mương dẫn nước rỉ rác sẽ hình thành 5 hồ sinh học kết hợp thực vật thủy sinh. Tại mỗi hồ, ngoài cây bụi tự nhiên hai bờ mương, sẽ bổ sung thêm một số loài thủy sinh bản địa có khả năng phân hủy chất hữu cơ, sử dụng các chất dinh dưỡng trong nước thải để phát triển. Do mương có độ dốc khá cao nên khi nước chảy tràn qua đập tràn sẽ tăng cường tiếp xúc với ôxy làm tăng hiệu quả xử lý hiếu khí các chất hữu cơ, hạn chế ô nhiễm cho các khu dân cư ở hạ nguồn, giảm chi phí bơm nước thải về Trạm xử lý nước rỉ rác Lương Hòa, giảm chi phí xử lý ô nhiễm bằng vôi và chế phẩm sinh học. Chi phí đầu tư dự kiến khoảng 1,5 tỷ đồng; chi phí vận hành thử nghiệm khoảng 120 triệu đồng/tháng.

Khẩn trương hoàn thiện các phương án

Với phương án đề xuất nêu trên, đa số các sở, ban, ngành, đơn vị liên quan cơ bản thống nhất; đồng thời đề nghị trong quá trình nghiên cứu, triển khai cần đánh giá kỹ tác động môi trường và giải pháp bảo đảm an toàn khu vực xung quanh hồ sinh học; khảo sát hiện trạng địa hình, kết cấu chịu lực của tuyến mương hiện hữu để có phương án thiết kế đập tràn phù hợp, đảm bảo an toàn công trình; bổ sung giải pháp quản lý, vận hành các hồ sinh học tự nhiên; có phương án xử lý mùi hôi từ nước rỉ rác tại các hồ chứa để không gây ảnh hưởng đến môi trường, đời sống người dân.

Nước rỉ rác từ bãi rác Rù Rì chảy xuống dòng suối qua khu dân cư vào cuối tháng 11-2025.

Về lâu dài, để xử lý triệt để nước rỉ rác tại bãi rác Rù Rì, phục hồi môi trường, tạo quỹ đất sạch, Ban Quản lý Dự án phát triển tỉnh đề xuất UBND tỉnh xem xét kêu gọi nhà đầu tư xây dựng Dự án Nhà máy điện rác tại bãi chôn lấp rác Lương Hòa để đốt rác tồn đọng tại bãi rác Rù Rì, bãi chôn lấp rác Lương Hòa (giảm thiểu chi phí vận chuyển) và rác thu gom tại các khu vực phía bắc tỉnh.

Đồng chí Lê Huyền - Phó Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh: "Tình trạng nước rỉ rác ở bãi rác Rù Rì chảy ra môi trường diễn ra nhiều năm, do đó cần xử lý nhanh, dứt điểm, đảm bảo hiệu quả về chuyên môn, kinh tế và môi trường". Đồng chí giao Ban Quản lý Dự án phát triển tỉnh, đơn vị tư vấn tiếp thu các ý kiến đóng góp của các sở, ban, ngành, địa phương để hoàn thiện đề xuất theo phương án sử dụng phương pháp hồ sinh học; quá trình hoàn thiện cần đánh giá hiện trạng bãi rác, nước rỉ rác, đảm bảo hiệu quả xử lý vấn đề nước rỉ rác, đặc biệt trong mùa mưa. Các hồ sinh học được đầu tư phải sử dụng lâu dài, không gây lãng phí. 

THÁI THỊNH