KỶ NIỆM 120 NĂM NGÀY SINH ĐỒNG CHÍ PHẠM VĂN ĐỒNG (1-3-1906 - 1-3-2026):

Nhà lãnh đạo kiệt xuất, trọn đời vì nước, vì dân

Kỷ niệm 120 năm Ngày sinh đồng chí Phạm Văn Đồng (1-3-1906 - 1-3-2026) là dịp để toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta thành kính tưởng nhớ, tri ân sâu sắc những công lao, cống hiến to lớn của một nhà lãnh đạo xuất sắc của Đảng, Nhà nước và cách mạng Việt Nam. Cuộc đời và sự nghiệp, công lao và cống hiến của đồng chí Phạm Văn Đồng đã để lại cho Đảng và dân tộc ta một tấm gương sáng ngời về đạo đức cách mạng, suốt đời vì nước, vì dân.

Người chiến sĩ cộng sản kiên trung, nhà lãnh đạo có uy tín lớn

Đồng chí Phạm Văn Đồng, bí danh là Tô, sinh ngày 1-3-1906 trong một gia đình trí thức ở xã Đức Tân, huyện Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi (nay là xã Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi).

Chủ tịch Hồ Chí Minh và các đồng chí: Phạm Văn Đồng (thứ 2 từ phải sang), Võ Nguyên Giáp, Trường Chinh sau giờ họp Hội nghị Trung ương lần thứ VI (tháng 7-1954). Ảnh tư liệu

Ở tuổi đôi mươi, đồng chí đã sớm giác ngộ cách mạng, biết đến lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và tìm hiểu tư tưởng cách mạng của Người thông qua sách báo được truyền bá vào Việt Nam lúc bấy giờ. Năm 1926, đồng chí trở thành học trò của Người trong những lớp huấn luyện cán bộ đầu tiên của cách mạng Việt Nam. Đây là một bước ngoặt trong cuộc đời hoạt động cách mạng của đồng chí Phạm Văn Đồng, từ một thanh niên yêu nước, đồng chí đã trở thành một chiến sĩ cách mạng chân chính.

Từ những năm tháng hoạt động bí mật đến những năm thử thách khắc nghiệt trong lao tù đế quốc thực dân, đồng chí luôn vượt qua mọi khó khăn, gian nguy, mang hết nhiệt tình, tài năng và trí tuệ của mình cống hiến cho cách mạng với niềm tin vào tương lai tươi sáng của con đường cách mạng đã lựa chọn. Sau khi được trả tự do, đồng chí Phạm Văn Đồng lại tiếp tục hoạt động trên mặt trận báo chí công khai thời kỳ Mặt trận Dân chủ; được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương và sinh hoạt trong Chi bộ hải ngoại của Đảng Cộng sản Đông Dương. Cũng kể từ thời điểm đó, đồng chí được làm việc bên cạnh lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, được Người chỉ dẫn và trở thành một trong những nhà lãnh đạo tài năng của Đảng trong quá trình đấu tranh giải phóng dân tộc; với những cống hiến, dấu ấn to lớn trong xây dựng căn cứ địa Việt Bắc, chuẩn bị lực lượng tiến tới Tổng khởi nghĩa.

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, đồng chí được cử làm Bộ trưởng Bộ Tài chính trong Chính phủ lâm thời, được Quốc hội khóa I bầu làm Phó Trưởng ban Thường trực Quốc hội. Từ một thanh niên trí thức, trải qua những năm tháng hoạt động, rèn luyện, đồng chí Phạm Văn Đồng đã trở thành một chính khách, một thành viên trong ban lãnh đạo của cách mạng Việt Nam. Những trọng trách mà đồng chí được Đảng, Nhà nước và Nhân dân giao phó trong suốt thời kỳ đấu tranh bảo vệ thành quả cách mạng, bảo vệ nền độc lập dân tộc, thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa đã thể hiện uy tín và tài năng của nhà lãnh đạo Phạm Văn Đồng.

Trước ngày kháng chiến toàn quốc bùng nổ đến tháng 1-1949, đồng chí Phạm Văn Đồng là Đặc phái viên của Trung ương Đảng và Chính phủ tại miền Nam Trung Bộ. Tại đây, đồng chí đã có những cống hiến và sáng tạo trong việc xây dựng vùng tự do Nam - Ngãi - Bình - Phú, xây dựng và củng cố căn cứ địa kháng chiến, thực hiện khẩu hiện tự lực cánh sinh, chuẩn bị lực lượng cho cuộc kháng chiến trường kỳ. Trên cương vị Phó Thủ tướng, rồi Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, đồng chí hết sức quan tâm tới công tác củng cố bộ máy chính quyền Nhà nước. Trong hơn 30 năm đứng đầu Chính phủ, đồng chí luôn trăn trở, nghiên cứu lý luận và thực tiễn, xây dựng tiền đề, tạo lập và phát triển một chính quyền của dân, do dân, vì dân, xây dựng xã hội mới, xã hội xã hội chủ nghĩa phù hợp với bản sắc của dân tộc Việt Nam. Trên cương vị Cố vấn Ban Chấp hành Trung ương Đảng, tuy tuổi cao, sức yếu, đồng chí Phạm Văn Đồng vẫn mang hết khả năng, trí tuệ, nhiệt huyết nghiên cứu, suy nghĩ để đề đạt ý kiến với Bộ Chính trị và Ban Chấp hành Trung ương, góp phần xây dựng chủ trương, đường lối của Đảng trên các lĩnh vực.

Nhà lý luận chính trị và văn hóa xuất sắc, nhà ngoại giao tài năng

Từ thời trẻ, đồng chí Phạm Văn Đồng đã là người thông minh, ham hiểu biết và học giỏi, đó là tiền đề để đồng chí sớm bắt nhịp được với trí tuệ thời đại. Đồng chí đặc biệt quan tâm đến văn hóa, giáo dục. Những quan điểm của đồng chí về giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt, về giáo dục toàn diện con người “vừa hồng, vừa chuyên”, về vai trò của trí thức và văn nghệ sĩ đã trở thành những chỉ dẫn có giá trị bền vững.

Là một trong những học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng chí Phạm Văn Đồng có nhiều cống hiến trong việc phát huy giá trị tư tưởng, đạo đức, phong cách của Nhà văn hóa kiệt xuất Hồ Chí Minh vào chỉ đạo thực tiễn đời sống văn hóa của đất nước. Được sống và làm việc bên cạnh Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng chí là một trong những người sớm nghiên cứu và viết về Người. Những bài viết, tác phẩm của đồng chí là một hệ thống tri thức, kinh nghiệm, nghiên cứu một cách toàn diện về con người Hồ Chí Minh; về tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; về vị trí, vai trò tư tưởng Hồ Chí Minh đối với cách mạng Việt Nam và cách mạng thế giới. Đồng chí Phạm Văn Đồng xứng đáng được ghi danh là người tiên phong, một trong những người đặt nền tảng cho chuyên ngành Hồ Chí Minh học ở Việt Nam.

Tài năng và cống hiến của đồng chí Phạm Văn Đồng còn thể hiện rất rõ nét trong lĩnh vực ngoại giao, từ những hoạt động ngoại giao cách mạng đầu tiên đến vai trò Trưởng đoàn đại biểu Chính phủ Việt Nam trong cuộc đàm phán với phía Pháp tại Hội nghị Phông-ten-nơ-blô và tại Hội nghị Giơ-ne-vơ bàn về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam và Đông Dương. Với tài năng của mình, đồng chí được Đảng, Nhà nước tin tưởng giao trọng trách Thủ tướng Chính phủ kiêm Bộ trưởng Ngoại giao, Trưởng ban Đối ngoại Trung ương trong những năm 1955 - 1961. Trong những năm tháng cùng Trung ương Đảng và Chính phủ lãnh đạo cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, với cương vị Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ, đồng chí đã tham gia tích cực và có nhiều cống hiến trong việc hoạch định chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước Việt Nam, đấu tranh trên mặt trận ngoại giao. Nhiều chính khách, bạn bè quốc tế nhận xét đồng chí Phạm Văn Đồng “là một trong những nhân vật xuất sắc và có ảnh hưởng lớn nhất ở Việt Nam trong thể kỷ XX, nhờ những khả năng siêu phàm về ngoại giao cũng như uy tín, ảnh hưởng to lớn ở trong nước”. Đúng như đánh giá của Đảng và Nhà nước ta: “Đồng chí là nhà ngoại giao tài năng, có uy tín trên thế giới, nhìn xa trông rộng, tinh tế và linh hoạt, kiên cường và mềm dẻo, ứng xử nhanh nhạy, sáng tạo, luôn thể hiện lập trường chính trị sáng suốt trước thời cuộc và phong cách ngoại giao Hồ Chí Minh”.

Tấm gương sáng ngời về đạo đức cách mạng

Đồng chí Phạm Văn Đồng là một tấm gương về đạo đức cách mạng. Ở đồng chí toát lên những phẩm chất cao quý của một người cộng sản trung kiên, mẫu mực, đó là đức tính: Tận trung với Đảng, với nước, tận hiếu với dân; dám nghĩ dám làm, dám chịu trách nhiệm trước Đảng và Nhân dân; cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; luôn đấu tranh chống quan liêu, tham ô, lãng phí; nói đi đôi với làm, nêu gương về đạo đức, nhân cách; có tấm lòng nhân ái, bao dung...

Đồng chí luôn coi việc chăm lo lợi ích của Nhân dân, giải quyết những khó khăn cấp bách cho dân là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu. Với đồng chí, bạn bè, đồng chí luôn dành tình cảm chân thành, kính trọng. Với các trí thức, văn nghệ sĩ, đồng chí Phạm Văn Đồng vừa là người anh, vừa là người bạn lớn chân thành. Trong lòng bạn bè quốc tế, đồng chí Phạm Văn Đồng giành được sự kính trọng, cảm phục không chỉ bởi vị thế của một nhà lãnh đạo có uy tín lớn, một nhà ngoại giao tài năng của Đảng và Nhà nước Việt Nam, mà còn bởi đồng chí là một chiến sĩ đấu tranh không mệt mỏi vì hòa bình, hữu nghị và tiến bộ giữa các dân tộc.

Đồng chí Phạm Văn Đồng từ trần ngày 29-4-2000, hưởng thọ 94 tuổi. Với 75 năm hoạt động cách mạng liên tục, 41 năm là Ủy viên Trung ương Đảng, 35 năm là Ủy viên Bộ Chính trị, 32 năm là Thủ tướng Chính phủ, 10 năm là Cố vấn Ban Chấp hành Trung ương, đại biểu Quốc hội từ khóa I đến khóa VII (từ năm 1946 - 1987), đồng chí Phạm Văn Đồng đã có những cống hiến to lớn cho sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc ta; được Đảng, Nhà nước tặng Huân chương Sao vàng và nhiều huân, huy chương cao quý khác. Cuộc đời và sự nghiệp, công lao và cống hiến của đồng chí Phạm Văn Đồng đã để lại cho Đảng và dân tộc ta một tấm gương sáng ngời về đạo đức cách mạng; về lòng tin mãnh liệt ở lý tưởng cách mạng cao đẹp, tình thương yêu đồng chí, đồng bào; sống giản dị, chan hòa cùng với Nhân dân, vì Nhân dân.

N.D (Theo tài liệu tuyên truyền của Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương)