Giá xăng, dầu tăng cao - ​​​​Nhiều lĩnh vực chịu ảnh hưởng nặng - Kỳ 2: Doanh nghiệp và người dân "gánh" áp lực chi phí

Trong những ngày qua, giá xăng, dầu tăng cao đã tác động đến sản xuất và đời sống của người dân. Tại các chợ truyền thống, giá một số mặt hàng thiết yếu đã tăng nhẹ. Trong khi đó, nhiều ngư dân và doanh nghiệp (DN) cũng đang tính toán điều chỉnh hoạt động để ứng phó với áp lực chi phí.

Nhiều mặt hàng bắt đầu nhích giá

Sau giờ làm, chị Nguyễn Thị Hạnh (phường Tây Nha Trang) ghé sạp rau quen tại Khu đô thị Vĩnh Điềm Trung để chuẩn bị cho bữa tối. Chị Hạnh cho biết: “Từ khi giá xăng, dầu tăng, nhiều mặt hàng cũng nhích giá nên việc đi chợ phải tính toán kỹ hơn. Tôi ưu tiên chọn những mặt hàng cần thiết, mua vừa đủ cho bữa ăn trong ngày để tiết kiệm chi tiêu”. Nhiều người dân bắt đầu điều chỉnh thói quen mua sắm. Bà Trần Thị Lan (phường Nha Trang) cho biết, chi phí sinh hoạt gần đây tăng do giá nhiều mặt hàng tăng nhẹ. Để tiết kiệm, gia đình bà lên kế hoạch chi tiêu rõ ràng hơn, ưu tiên các mặt hàng thiết yếu và hạn chế mua sắm phát sinh.

Giá xăng, dầu tăng đã đội chi phí ra khơi của ngư dân lên cao (Trong ảnh: Tàu chở cá về Cảng cá Hòn Rớ, phường Nam Nha Trang).

Ghi nhận tại một số chợ truyền thống và cửa hàng bán lẻ ở khu vực Nha Trang, giá nhiều mặt hàng thực phẩm tươi sống, rau, củ và hàng tiêu dùng thiết yếu đã tăng khoảng 10 - 15% so với trước đây. Tuy mức tăng chưa nhiều nhưng đã phần nào ảnh hưởng đến sức mua. Nhiều tiểu thương cho biết, người dân có xu hướng mua với số lượng vừa phải, tập trung vào các mặt hàng thiết yếu. Do đó, tiểu thương cân nhắc nhập hàng với số lượng ít hơn, đủ bán trong ngày và tiếp tục theo dõi diễn biến giá cả để điều chỉnh lượng hàng nhập phù hợp, bảo đảm cân đối giữa chi phí và nhu cầu của người mua.

Bà Thủy (tiểu thương bán rau tại Khu đô thị Vĩnh Điềm Trung) cho biết, sau Tết Nguyên đán, giá rau xanh vẫn ở mức khá cao. Đợt tăng giá xăng, dầu gần đây lại khiến nhiều mặt hàng tăng thêm. Để giữ khách, bà chủ động giảm bớt lợi nhuận thay vì tăng giá mạnh. Bà Thủy nói: “Giá túi ni-lông đựng hàng là tăng rõ nhất, từ 30.000 đồng/kg lên 40.000 đồng/kg. Vì vậy, khi bán hàng, tôi thường gộp những loại rau có thể để chung để tiết kiệm túi, góp phần hạn chế tăng giá bán cho người mua”.

Theo các tiểu thương, nếu giá nhiên liệu tiếp tục tăng cao thì sẽ khiến nhiều mặt hàng tăng giá. Vì vậy, các gia đình buộc phải cân đối, tiết kiệm chi tiêu để bảo đảm cuộc sống lâu dài. 

Ngư dân, doanh nghiệp chịu áp lực lớn

Giá xăng, dầu tăng tác động rõ đến hoạt động khai thác thủy sản. Do chi phí nhiên liệu chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí mỗi chuyến biển, nên khi giá xăng, dầu tăng đã khiến chi phí chuyến biển đội lên đáng kể. Theo Ban Quản lý Chợ hải sản Nam Trung Bộ (phường Nam Nha Trang), thời điểm sau Tết, số lượng tàu cá cập cảng để bán hải sản rất nhiều. Sau khi giá dầu tăng, nhiều tàu chưa vội ra khơi.

Người dân mua rau tại chợ Xóm Mới (phường Nha Trang), sáng 11-3.

Ông Nguyễn Văn Mai - chủ 2 tàu cá khai thác xa bờ (phường Bắc Nha Trang) cho biết, trước đây, tiền dầu cho cả 2 tàu trong mỗi chuyến biển từ 10 đến 12 ngày khoảng 200 triệu đồng. Tuy nhiên, với giá dầu hơn 30.000 đồng/lít như hiện nay, chi phí tăng lên ở mức 500 - 550 triệu đồng. Chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 80 - 90% tổng chi phí chuyến biển, chưa kể các khoản khác như: Đá ướp cá, lương thực và nhu yếu phẩm cho thuyền viên cũng đang rục rịch tăng theo. Trong khi đó, giá hải sản thời gian qua chỉ tăng nhẹ nên khó bù đắp chi phí. Ông Mai chia sẻ: “Bây giờ, muốn đi biển phải nắm chắc luồng cá, nếu khả năng khai thác thấp thì không dám đi vì chi phí dầu quá lớn. Mỗi chuyến ra khơi đều phải tính toán rất kỹ để tránh rủi ro”. 

Còn theo phân tích của ông Võ Ngọc Tùng - Chủ tịch Nghiệp đoàn nghề cá Phước Đồng: "Nếu theo giá dầu trước đây, mỗi chuyến đánh bắt kéo dài từ 20 đến 25 ngày của một tàu cá 800CV tốn từ 6.000 đến 7.000 lít dầu, khoảng hơn 120 triệu đồng, còn với giá dầu hiện nay phải tốn khoảng 200 triệu đồng. Cộng với các chi phí khác cũng đang tăng theo, chi phí mỗi chuyến biển lên đến gần 300 triệu đồng. Nếu thuận lợi, mỗi chuyến ra khơi tàu mang về khoảng 15 tấn cá sọc dưa. Với giá cá hiện nay, ngư dân không lãi, thậm chí lỗ vốn".

Từ thực tế trên, hiện nay, nhiều chủ tàu đang tính toán lại kế hoạch ra khơi, cân nhắc thời gian bám biển, phân tích sản lượng khai thác kỳ vọng, cũng như hiệu quả kinh tế của từng chuyến đi. Bên cạnh đó, các chủ tàu cũng chủ động thực hiện các giải pháp tiết kiệm nhiên liệu như: Sắp xếp hành trình hợp lý, hạn chế di chuyển nhiều, tận dụng tối đa thời gian khai thác tại ngư trường...

Giá nhiên liệu tăng cũng ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của nhiều DN. Ông Nguyễn Quang Duy - Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất - Thương mại - Xuất nhập khẩu D&T (DT Group) cho biết, giá xăng, dầu tăng những ngày qua làm chi phí vận chuyển nguyên liệu và hàng hóa của DN tăng khoảng 10 - 15% so với trước đây. Giá một số nguyên liệu đầu vào, vật tư, bao bì cũng tăng từ 8 đến 12%, khiến chi phí sản xuất chung tăng đáng kể. Giá thành sản xuất của một số sản phẩm đã tăng khoảng 7 - 10%. DN đang cố gắng ổn định giá bán ở mức hợp lý để đảm bảo sức mua của thị trường, vì vậy biên lợi nhuận của DN bị thu hẹp khá nhiều. DT Group đang cố gắng duy trì sản xuất để ổn định việc làm, thu nhập của cán bộ, nhân viên và giữ khách hàng.

Ông Nguyễn Quang Duy nói: "DT Group cũng đã sắp xếp lại kế hoạch giao hàng, kết hợp nhiều đơn hàng trên cùng một tuyến để giảm chi phí nhiên liệu. Đồng thời, tăng cường liên kết với vùng nguyên liệu địa phương, đặc biệt là các hộ trồng rong biển và các đối tác cung cấp nguyên liệu trong tỉnh nhằm giảm chi phí vận chuyển đường dài… Trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động, chúng tôi cho rằng DN cần chủ động nâng cao năng lực quản trị, tối ưu chuỗi cung ứng và phát triển nguồn nguyên liệu tại chỗ để giảm phụ thuộc vào các yếu tố chi phí bên ngoài”. 

VĂN KỲ - CẨM VÂN

Kỳ cuối: Kiểm soát chặt thị trường xăng, dầu