Để giữ thương hiệu trầm hương xứ Trầm

Trầm hương Khánh Hòa lâu nay vẫn nức tiếng gần xa bởi những yếu tố lý - hóa đặc biệt so với sản phẩm cùng loại ở những địa phương khác trong cả nước. Ngành nghề trầm hương ở Khánh Hòa tuy có sự phát triển, nhưng đến nay vẫn chưa đưa ra được bộ tiêu chuẩn cụ thể đối với các sản phẩm trầm hương. Nghịch lý này mang đến nhiều hệ lụy đối với sự phát triển bền vững ngành nghề trầm hương. 

Chưa có tiêu chuẩn rõ ràng

Sau một thời gian “lên cơn sốt” cùng với làn sóng khách du lịch Trung Quốc, đến nay, số lượng các cơ sở bán sản phẩm trầm hương trên địa bàn tỉnh đã có sự thu hẹp. Tuy nhiên, việc mua, bán sản phẩm trầm hương vẫn diễn ra một cách dễ dàng. Từ các trung tâm thương mại, cửa hàng chuyên bán và giới thiệu sản phẩm trầm hương, đến các sạp hàng, gian hàng bán đồ lưu niệm…, khách hàng dễ dàng tìm mua những sản phẩm được giới thiệu làm từ trầm hương. Cùng với việc giá cả được niêm yết một cách vô chừng, thương hiệu sản phẩm cũng muôn trùng, chất lượng của các sản phẩm cũng là một dấu hỏi đối với khách hàng. “Tìm mua trầm hương ở Khánh Hòa, đến đâu, tôi cũng được giới thiệu là trầm “xịn”, trầm loại 1, trầm núi, trầm tự nhiên… nhưng thực hư thế nào thì khách hàng như tôi khó phân biệt được. Mình thấy thích và giá thành phù hợp với bản thân thì mua” - ông Trần Thái Hòa (khách du lịch đến từ tỉnh Hưng Yên) cho biết.

Sản phẩm trầm hương Khánh Hòa được giới thiệu trong một sự kiện diễn ra tại Thủ đô Hà Nội.

Hiện nay, các mặt hàng được làm từ trầm hương tương đối phong phú, từ nhang trầm, vòng trầm, tinh dầu trầm, rượu trầm, trầm miếng… đến các sản phẩm trầm mỹ nghệ, trầm cảnh. Giá của các sản phẩm trầm hương có biên độ dao động tương đối lớn, từ vài trăm nghìn đồng đến cả trăm triệu đồng. Tuy nhiên, việc đánh giá chất lượng của những sản phẩm này vẫn chưa có tiêu chuẩn cụ thể. Những năm gần đây, để xây dựng thương hiệu và tạo niềm tin cho khách hàng, một số cơ sở sản xuất, chế biến sản phẩm từ trầm hương trên địa bàn tỉnh đã có ý thức đăng ký thực hiện theo tiêu chí sản phẩm OCOP. Điều này phần nào mang đến sự yên tâm cho người tiêu dùng, nhưng số lượng các sản phẩm, bộ sản phẩm trầm hương đạt chứng nhận OCOP cũng rất ít. Trong tiêu chí đánh giá sản phẩm OCOP cũng yêu cầu cụ thể về tiêu chí chất lượng sản phẩm trầm hương.

Một số sản phẩm trầm hương Khánh Hòa.

Vậy nên, việc nhận diện chất lượng sản phẩm trầm hương, người dùng cũng chỉ dựa vào cảm tính, kinh nghiệm là chính. Không ít trường hợp khách hàng mua sản phẩm trầm hương với giá cao, nhưng lại gặp phải hàng không đúng như được giới thiệu, thậm chí hàng kém chất lượng, hàng nhái. Nhiều chủ cơ sở bán trầm hương cũng không biết được chất lượng sản phẩm mình nhập về để bán, bởi những kiến thức về trầm hương khá phức tạp, cũng như chưa có tiêu chí rõ ràng để tham chiếu. Vì vậy, lâu nay, câu chuyện về chất lượng sản phẩm trầm hương vẫn còn bị thả nổi.

Hướng tới quản lý chất lượng sản phẩm

Cuối năm 2024, cùng với việc xây dựng hồ sơ khoa học đề nghị công nhận tri thức khai thác, chế biến trầm hương Khánh Hòa là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, UBND tỉnh đã có văn bản gửi Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất việc xây dựng tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) cho sản phẩm trầm hương. Theo nội dung văn bản trả lời của Bộ Khoa học và Công nghệ, trầm hương là sản phẩm nổi tiếng của Khánh Hòa và có giá trị kinh tế cao nên cần tăng cường kiểm soát chất lượng, chống hàng giả, hàng nhái trên thị trường. Còn theo thông tin từ Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường chất lượng quốc gia, nội dung xây dựng TCVN đối với sản phẩm trầm hương Khánh Hòa nên tập trung vào 2 tiêu chuẩn, gồm các tiêu chuẩn yêu cầu kỹ thuật đối với trầm hương và đối với tinh dầu trầm hương.

Một số sản phẩm trầm hương Khánh Hòa.

Theo ông Biện Quốc Dũng - Chủ tịch Hội Trầm hương tỉnh, sau khi được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận di sản văn hóa phi vật thể quốc gia “Tri thức khai thác và chế biến trầm hương tỉnh Khánh Hòa’’, các thành viên trong hội đã có ý thức hơn trong việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản. Hội đã tổ chức nhiều lớp tập huấn về kỹ năng nhận biết sản phẩm trầm hương có chất lượng, truyền dạy kỹ thuật sản xuất các sản phẩm từ trầm hương. Năm 2026, một trong những nhiệm vụ trọng tâm của hội là phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng của tỉnh và Trung ương trong việc xây dựng TCVN đối với các sản phẩm trầm hương. Trong khi chờ có TCVN về sản phẩm trầm hương, hội sẽ động viên các hội viên tích cực đăng ký sản phẩm OCOP để tạo niềm tin với khách hàng, giữ giá trị thương hiệu trầm hương Khánh Hòa.

Trong bối cảnh lượng trầm hương trong tự nhiên ngày càng ít, các sản phẩm trầm hương chủ yếu đến từ cây dó bầu được trồng để tạo trầm. Vậy nên, Hội Trầm hương tỉnh sẽ đề xuất lãnh đạo tỉnh cho phép phát triển diện tích trồng dó bầu thành vùng nguyên liệu tập trung phục vụ sản xuất, xuất khẩu về lâu dài. Bên cạnh đó, các thành viên trong hội cũng cần được hỗ trợ thêm một số chính sách ưu đãi để phát triển cây dó bầu tạo trầm. Cùng với việc xây dựng tiêu chuẩn chất lượng để kiểm soát sản phẩm trầm hương, việc kiểm soát chất lượng nguyên liệu từ rừng trồng cũng là cách cần thiết để đảm bảo chất lượng sản phẩm trầm hương Khánh Hòa.

GIANG ĐÌNH