Đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hòa góp ý hoàn thiện quy định quản lý, khai thác và bảo vệ tài nguyên biển

Chiều 6-11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, dưới sự chủ trì của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi). Tham gia thảo luận, các đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hòa đề nghị hoàn thiện các quy định về quản lý không gian biển, bảo đảm quyền tiếp cận biển của người dân, kiểm soát ô nhiễm môi trường và tạo điều kiện cho hoạt động nghiên cứu khoa học biển.

Phát biểu tại phiên thảo luận, đồng chí Lê Hữu Trí - Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo. Theo đại biểu, đây là dự án luật có ý nghĩa chiến lược, góp phần hoàn thiện thể chế quản lý biển, tạo nền tảng phát triển kinh tế biển xanh, bảo vệ chủ quyền, bảo tồn hệ sinh thái và bảo đảm sinh kế lâu dài của Nhân dân.

Đồng chí Lê Hữu Trí phát biểu thảo luận.

Nhấn mạnh biển không chỉ là không gian phát triển kinh tế mà còn là không gian sinh tồn của cộng đồng dân cư ven biển, đồng chí Lê Hữu Trí đề nghị các quy định của luật phải giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa khai thác và bảo tồn, giữa lợi ích quốc gia với quyền lợi chính đáng của người dân, giữa yêu cầu phát triển trước mắt với trách nhiệm đối với các thế hệ tương lai.

Về quản lý không gian biển, đồng chí Lê Hữu Trí cho rằng cần xác định rõ cơ quan đầu mối, thẩm quyền quyết định và trách nhiệm giải trình đối với các vấn đề liên ngành, liên vùng; phân định cụ thể trách nhiệm giữa Trung ương, cấp tỉnh và cấp xã. Việc phân cấp phải đi đôi với bảo đảm nguồn lực, nhân lực, dữ liệu và cơ chế kiểm tra, giám sát, tránh tình trạng giao nhiệm vụ nhưng không bảo đảm điều kiện thực hiện hoặc để công việc kéo dài do không xác định được cơ quan chịu trách nhiệm đến cùng.

Đối với quyền tiếp cận biển của người dân, đồng chí Lê Hữu Trí đề nghị các dự án ven biển, lấn biển, xây dựng công trình trên biển phải xác định rõ lối tiếp cận biển công cộng, bãi tắm công cộng và không gian sinh hoạt truyền thống của cộng đồng. Việc bảo đảm quyền tiếp cận biển cần được kiểm soát ngay từ khâu quy hoạch, giao khu vực biển và phê duyệt dự án, không để quyền tiếp cận biển hợp pháp của người dân phụ thuộc vào sự cho phép của chủ đầu tư. Đồng thời, cần công khai quy hoạch, tổ chức tham vấn cộng đồng thực chất và xử lý nghiêm hành vi chiếm dụng không gian biển công cộng.

Đối với việc phân bổ, sử dụng và chuyển đổi mục đích sử dụng khu vực biển, cần cụ thể hóa các tiêu chí giải quyết xung đột, chồng lấn bằng phương pháp đánh giá đa tiêu chí, bảo đảm công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Cơ chế đấu giá quyền sử dụng khu vực biển phải được thực hiện thực chất, tránh tình trạng đầu cơ, giữ chỗ hoặc lợi dụng chuyển nhượng dự án để trục lợi từ tài nguyên công.

Đặc biệt, đồng chí Lê Hữu Trí nhấn mạnh việc phân bổ không gian biển không thể chỉ căn cứ vào hiệu quả kinh tế hoặc số tiền doanh nghiệp sẵn sàng chi trả, mà phải tính đến tác động môi trường, sinh kế người dân, yêu cầu quốc phòng, an ninh và khả năng phục hồi hệ sinh thái.

Về bảo vệ môi trường biển, cần chuyển mạnh từ tư duy xử lý ô nhiễm sang phòng ngừa, kiểm soát ô nhiễm ngay từ đầu; xây dựng hệ thống quan trắc, cảnh báo ô nhiễm biển liên tục, kết nối dữ liệu giữa Trung ương và địa phương, công khai thông tin chất lượng môi trường tại các khu vực du lịch, nuôi trồng thủy sản và vùng có nguy cơ ô nhiễm cao.

Đối với các cơ sở có nguy cơ gây ô nhiễm lớn, cần tăng cường kiểm tra đột xuất, giám sát nguồn thải, yêu cầu truyền dữ liệu quan trắc tự động trực tiếp đến cơ quan quản lý, kết hợp quan trắc độc lập để bảo đảm tính khách quan, khả năng kiểm chứng. Đồng thời, phải làm rõ trách nhiệm của cơ quan chỉ huy, cơ chế huy động lực lượng, nguồn kinh phí ứng phó sự cố và nguyên tắc người gây ô nhiễm phải chịu toàn bộ chi phí khắc phục.

Một nội dung được đồng chí Lê Hữu Trí đặc biệt quan tâm là bảo vệ sinh kế và chia sẻ lợi ích với cộng đồng dân cư ven biển. Theo đó, khi chuyển đổi mục đích sử dụng khu vực biển để triển khai dự án kinh tế hoặc hình thành khu vực bảo tồn, cần đánh giá đầy đủ tác động đến ngư dân, người làm nghề biển, hoạt động nuôi trồng thủy sản và du lịch cộng đồng; đồng thời có chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề, đào tạo kỹ năng, tạo việc làm mới và phục hồi sinh kế cho người dân.

* Cùng tham gia góp ý dự án luật, đại biểu Nguyễn Thanh Ngân - bác sĩ chuyên khoa II, Phó Trưởng phòng Kế hoạch - Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Khánh Hòa - tập trung đề xuất hoàn thiện quy định về cấp phép nghiên cứu khoa học trong vùng biển Việt Nam tại Điều 17 của dự thảo luật.

Đại biểu Quốc hội tỉnh Nguyễn Thanh Ngân phát biểu thảo luận.

Đại biểu cho rằng, quy định từ chối cấp phép khi khu vực nghiên cứu có sự chồng lấn với các hoạt động khai thác, sử dụng biển hợp pháp khác chưa thực sự linh hoạt, bởi chồng lấn về tọa độ địa lý không đồng nghĩa với việc các hoạt động không thể cùng tồn tại. Trên thực tế, một số hoạt động nghiên cứu, quan trắc môi trường biển vẫn có thể triển khai trong khu vực dự án điện gió ngoài khơi hoặc các khu vực đang được khai thác, sử dụng nếu có phương án tổ chức phù hợp, không gây mất an toàn và cản trở hoạt động hợp pháp.

Từ đó, đại biểu đề nghị chỉ từ chối cấp phép khi hoạt động nghiên cứu khoa học thực sự gây mất an toàn, làm gián đoạn nghiêm trọng hoạt động thương mại hợp pháp và không thể khắc phục bằng các biện pháp giảm thiểu. Trường hợp có chồng lấn, cơ quan quản lý cần tạo điều kiện để các bên đàm phán, điều chỉnh thời gian, phạm vi không gian hoặc phương thức thực hiện nhằm bảo đảm các hoạt động có thể cùng tồn tại.

Bên cạnh đó, đại biểu Nguyễn Thanh Ngân đề nghị bổ sung quy định về phòng ngừa suy thoái môi trường biển tại điểm c khoản 3 Điều 17. Theo đại biểu, dự thảo hiện mới đề cập việc hoạt động nghiên cứu khoa học không được gây ô nhiễm môi trường biển, hủy hoại hệ sinh thái biển nhưng chưa đề cập đến hành vi gây suy thoái môi trường biển. Trong khi đó, suy giảm chất lượng nước biển, biến đổi đặc tính trầm tích hoặc suy giảm chất lượng môi trường sống của các loài sinh vật đều là những tác động tiêu cực cần được kiểm soát ngay từ khâu xem xét cấp phép.

Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung cụm từ “suy thoái môi trường biển”, đồng thời cân nhắc quy định rõ yêu cầu không làm suy giảm nghiêm trọng chức năng, cấu trúc hệ sinh thái biển để bảo đảm tính thống nhất với các quy định khác của dự thảo luật.

Các ý kiến của đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hòa tập trung vào yêu cầu hoàn thiện cơ chế quản lý, khai thác và sử dụng tài nguyên biển theo hướng hiệu quả, minh bạch, bền vững; hài hòa giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, đồng thời tạo điều kiện phát huy vai trò của khoa học, công nghệ trong quản lý và bảo vệ tài nguyên biển.

TRÍ NGHĨA (Ghi)