Tưởng niệm 38 năm Ngày 64 cán bộ, chiến sĩ Hải quân nhân dân Việt Nam hy sinh bảo vệ chủ quyền biển, đảo (14-3-1988 - 14-3-2026):

Giữa trùng khơi Trường Sa - tiếp nối lời thề từ Gạc Ma

Giữa mênh mông Trường Sa - nơi những con sóng ngày đêm vỗ vào ghềnh đá, có một khoảng lặng thiêng liêng trong mỗi chuyến hải trình: Lễ tưởng niệm 64 liệt sĩ đã hy sinh trong sự kiện Gạc Ma năm 1988. Mỗi vòng hoa thả xuống biển, mỗi nén hương giữa trùng khơi không chỉ là sự tri ân mà còn nhắc nhở trách nhiệm giữ gìn chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc.

Lắng đọng lễ tưởng niệm giữa trùng khơi

Cuối tháng 4-2025, chúng tôi may mắn có mặt trên chuyến tàu KN 491 ra thăm Trường Sa. Trong suốt hải trình dài hơn 20 ngày giữa biển trời mênh mông, điều để lại nhiều cảm xúc nhất đối với đoàn công tác chính là lễ tưởng niệm 64 chiến sĩ Gạc Ma được tổ chức trên boong tàu khi con tàu đi qua khu vực các đảo Cô Lin - Len Đao - Gạc Ma. Sáng sớm hôm ấy, mặt trời vừa nhô lên khỏi đường chân trời, nhuộm sắc đỏ ấm áp lên mặt biển đang dập dềnh những con sóng nhẹ. Trên boong tàu, bàn thờ tưởng niệm được chuẩn bị trang nghiêm với vòng hoa mang dòng chữ: “Đời đời nhớ ơn các anh hùng, liệt sĩ”. Khói hương quyện trong gió biển, rồi tan vào không gian bao la của biển trời Tổ quốc.

Thả vòng hoa, lễ vật tưởng nhớ, tri ân các anh hùng, liệt sĩ đã hy sinh vì sự nghiệp bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc.

Trong tiếng nhạc “Hồn tử sĩ” vang lên trầm hùng, nhiều người không kìm được xúc động. Có những mái đầu đã bạc là cựu chiến binh; có những cán bộ trẻ lần đầu ra Trường Sa... tất cả lặng người khi nghe lại câu chuyện về 64 người lính đã kiên cường giữ cờ, giữ đảo giữa làn đạn của kẻ thù. Cách đây 38 năm, ngày 14-3-1988, tàu Trung Quốc bất ngờ tấn công, đánh chiếm một số bãi đá thuộc đặc khu Trường Sa của Việt Nam. Trong cuộc chiến đấu không cân sức ấy, cán bộ, chiến sĩ trên các tàu HQ-505, HQ-604, HQ-605 cùng lực lượng Công binh Hải quân đã kiên cường chiến đấu, hy sinh để bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc. Những tấm gương anh dũng như Trung tá Trần Đức Thông - Phó Lữ đoàn trưởng Lữ đoàn 146; Đại úy Vũ Phi Trừ - thuyền trưởng tàu HQ-604; Thiếu úy Trần Văn Phương - Phó Chỉ huy trưởng đảo Gạc Ma... đã trở thành biểu tượng bất tử của lòng yêu nước và tinh thần quả cảm của người lính Hải quân. Trước lúc hy sinh, Thiếu úy Trần Văn Phương đã cuốn lá cờ Tổ quốc quanh mình và hô vang: “Thà hy sinh tất cả chứ không chịu mất đảo. Hãy để cho máu mình tô thắm lá cờ của Quân chủng Hải quân anh hùng”. Còn thuyền trưởng Vũ Huy Lễ đã mưu trí chỉ huy tàu HQ-505 vừa chiến đấu vừa lao lên bãi ngầm Cô Lin, biến con tàu thành “pháo đài” và cột mốc chủ quyền giữa biển khơi. Sự hy sinh của 64 cán bộ, chiến sĩ Hải quân nhân dân Việt Nam đã trở thành dấu son bi tráng trong lịch sử bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc. Các anh đã vĩnh viễn nằm lại giữa trùng khơi, hòa mình vào sóng nước biển, đảo quê hương.

Trong buổi lễ tưởng niệm, Đại tá Ngô Đình Xuyên - Phó Tham mưu trưởng Quân chủng Hải quân xúc động chia sẻ: “Hôm nay, đoàn công tác đến nơi các đồng chí đã anh dũng hy sinh. Trong niềm xúc động sâu sắc và nhớ thương vô hạn, chúng tôi kính cẩn nghiêng mình tưởng nhớ; nguyện tiếp bước các liệt sĩ Hải quân anh hùng, đoàn kết một lòng, vượt qua mọi khó khăn, bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc”. Sau nghi thức dâng hương, đoàn công tác thả vòng hoa và lễ vật xuống biển. Vòng hoa từ từ rời tay các chiến sĩ, chạm vào mặt nước rồi trôi nhẹ giữa sóng; những cánh hạc giấy mang theo ước nguyện hòa bình lặng lẽ theo dòng nước như lời tri ân sâu sắc gửi đến những người lính đã hiến dâng tuổi xuân cho Tổ quốc.

Viết tiếp lời thề giữ biển

Tiếp nối truyền thống anh hùng của Hải quân nhân dân Việt Nam, những năm qua, cán bộ, chiến sĩ đang làm nhiệm vụ tại đặc khu Trường Sa luôn nêu cao tinh thần đoàn kết, chủ động khắc phục khó khăn, kiên cường bám biển, hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao. Dù điều kiện sinh hoạt còn nhiều khó khăn do thời tiết khắc nghiệt, sóng gió quanh năm, nhưng những người lính đảo vẫn ngày đêm chắc tay súng, bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc.

Lễ tưởng niệm các anh hùng, liệt sĩ được tổ chức trên boong tàu tại khu vực các đảo Cô Lin - Len Đao - Gạc Ma.

Riêng tại các đảo Cô Lin và Len Đao, tinh thần trách nhiệm của cán bộ, chiến sĩ càng được hun đúc mạnh mẽ. Nơi đây không chỉ là điểm đóng quân làm nhiệm vụ mà còn là vùng biển thiêng liêng ghi dấu sự hy sinh anh dũng của 64 cán bộ, chiến sĩ Hải quân. Ký ức ấy trở thành nguồn động lực thôi thúc thế hệ hôm nay tiếp tục rèn luyện, cống hiến và giữ vững từng tấc biển của Tổ quốc. Chiến sĩ Đinh Quang Thuận làm nhiệm vụ tại đảo Cô Lin, chia sẻ: “Chúng tôi luôn xác định rõ trách nhiệm của người lính Hải quân hôm nay là giữ vững từng tấc biển, từng bãi đá của Tổ quốc. Dù khó khăn đến đâu cũng quyết tâm bám đảo, bám biển, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, sẵn sàng hy sinh để bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ Việt Nam”. 

Cuộc sống nơi đảo xa tuy còn nhiều thiếu thốn, nhưng tình đồng đội và niềm tự hào của người lính đảo giúp mỗi cán bộ, chiến sĩ thêm vững vàng. Những ca trực gác giữa đêm khuya, những chuyến tuần tra giữ biển khơi hay giờ huấn luyện dưới nắng gió khắc nghiệt đã trở thành nhịp sống quen thuộc. Không chỉ thực hiện tốt nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu, cán bộ, chiến sĩ trên các đảo còn tích cực tăng gia sản xuất, cải thiện đời sống. Những vườn rau mơn mởn giữa nền cát san hô vươn mình trong gió biển góp phần làm cho đảo thêm xanh. Đó cũng là minh chứng cho ý chí bền bỉ và tinh thần lạc quan của những người lính nơi đầu sóng ngọn gió. 

Với quân và dân đặc khu Trường Sa, ký ức về những người đã ngã xuống không chỉ là niềm tự hào, mà còn là lời nhắc nhở thiêng liêng về trách nhiệm tiếp bước cha anh, kiên cường bám biển, giữ vững chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc...

VĂN GIANG