Phân cấp mạnh phải gắn với kiểm soát chặt chẽ trong quản lý ngân sách và đầu tư công

Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, chiều 22-8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất). Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều hành nội dung thảo luận.

Tham gia thảo luận, đại biểu Lê Hữu Trí - Phó trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hòa hoàn toàn tán thành việc hợp nhất Luật Đầu tư công và Luật Ngân sách nhà nước thành Luật Ngân sách nhà nước. Theo ông, đây là định hướng đúng đắn, phù hợp với yêu cầu quản trị tài chính và quản trị đầu tư công hiện đại, góp phần tập trung đầu mối, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, giảm tầng nấc quản lý, giảm thủ tục hành chính, đồng thời nâng cao hiệu quả quản trị nguồn ngân sách nhà nước và đầu tư công.

Đại biểu Lê Hữu Trí tham gia thảo luận.

Đồng bộ các kế hoạch tài chính, ngân sách và đầu tư công

Về các nội dung hợp nhất, đại biểu Lê Hữu Trí thống nhất với định hướng tích hợp Kế hoạch tài chính 5 năm và Kế hoạch đầu tư công trung hạn; dự toán ngân sách hằng năm và kế hoạch đầu tư công hằng năm; đồng thời tích hợp việc ban hành nguyên tắc, tiêu chí, định mức chi đầu tư và chi thường xuyên từ nguồn ngân sách nhà nước trong một nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Đại biểu cho rằng việc tích hợp các nội dung này sẽ góp phần bảo đảm tính đồng bộ trong công tác lập kế hoạch, phân bổ và sử dụng nguồn lực, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách và đầu tư công.

Phân cấp mạnh nhưng phải kiểm soát chặt chẽ

Đối với nội dung phân cấp, phân quyền, đại biểu Lê Hữu Trí cho rằng việc phân cấp, phân quyền mạnh cho các địa phương là hoàn toàn phù hợp, nhằm giao quyền chủ động, linh hoạt cho địa phương trong quản lý, điều hành ngân sách và quyết định hoạt động đầu tư công, góp phần giảm cơ chế “xin - cho” nhưng vẫn phải bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách Trung ương.

Tuy nhiên, cùng với phân cấp, phân quyền, cần quy định chặt chẽ, rõ ràng các tiêu chí, điều kiện, nguyên tắc và trách nhiệm trong sử dụng ngân sách nhà nước; đồng thời thiết lập cơ chế kiểm soát, giám sát phù hợp, bảo đảm kỷ cương, kỷ luật tài chính và đầu tư công.

Đại biểu nhấn mạnh, phân cấp mạnh không có nghĩa là buông lỏng quản lý. Việc giao quyền cho địa phương phải gắn với trách nhiệm giải trình và cơ chế kiểm soát hiệu quả nhằm bảo đảm nguồn lực nhà nước được sử dụng đúng mục tiêu, tiết kiệm và hiệu quả.

Làm rõ trách nhiệm cá nhân trong đầu tư công

Về cơ chế kiểm soát, đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội của đầu tư công, đại biểu Lê Hữu Trí đề nghị dự thảo Luật cần quy định rõ hơn các nguyên tắc, tiêu chí đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội đối với các dự án, công trình được đầu tư từ ngân sách nhà nước hoặc có yếu tố ngân sách nhà nước.

Đồng thời, cần quy định rõ cơ chế xác định trách nhiệm của người có thẩm quyền quyết định đầu tư trong trường hợp dự án, công trình chưa hội đủ các yếu tố cần thiết, không đạt mục tiêu, hiệu quả, gây lãng phí hoặc không xuất phát từ lợi ích chung.

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị làm rõ trách nhiệm cá nhân của những người có thẩm quyền, những người liên quan trong từng khâu của quá trình triển khai dự án, từ lập dự án, thiết kế, giám sát, thi công đến giải ngân, nghiệm thu, thanh toán. Khi công trình, dự án không đạt yêu cầu về chất lượng hoặc xảy ra sai phạm như nâng khống khối lượng, áp sai định mức, áp sai giá, làm tăng vốn đầu tư dự án, công trình thì cần có cơ chế xác định cụ thể trách nhiệm của từng cá nhân, tổ chức liên quan.

Kiểm soát đầu tư công “từ sớm, từ xa” bằng chuyển đổi số

Một nội dung được đại biểu Lê Hữu Trí đặc biệt nhấn mạnh là cần thiết lập hành lang pháp lý để giám sát, kiểm soát đầu tư công “từ sớm, từ xa”, ngay từ khi xây dựng kế hoạch, quyết định chủ trương đầu tư đến quá trình lập dự án, đấu thầu, thi công, nghiệm thu, thanh quyết toán công trình.

Đại biểu đề nghị tăng cường ứng dụng chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất, có khả năng kết nối với các cơ quan được giao nhiệm vụ hoặc có thẩm quyền thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, điều tra. Qua đó, kịp thời phát hiện, xử lý sai phạm ngay từ sớm, từ xa, góp phần ngăn chặn hoặc hạn chế các tiêu cực xảy ra trong đầu tư công.

Hoàn thiện hành lang pháp lý cho phát triển đô thị lấn biển

Cũng trong ngày 22-8, tham gia thảo luận tại hội trường về cơ chế, chính sách đối với các dự án xây dựng khu đô thị lấn biển để tích hợp vào dự án Luật Phát triển đô thị, đại biểu Lê Hữu Trí bày tỏ thống nhất với việc xây dựng hành lang pháp lý cho hoạt động lấn biển, tạo đảo nhân tạo để đầu tư, xây dựng khu đô thị lấn biển.

Theo ông, việc này nhằm thu hút nguồn lực đầu tư ngoài ngân sách nhà nước, mở rộng không gian phát triển, khai thác tiềm năng, lợi thế của biển. Điều này càng có ý nghĩa đối với các tỉnh ven biển miền Trung, nơi có điều kiện mở rộng không gian phát triển đô thị và phát huy tiềm năng, lợi thế biển phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Đại biểu cũng thống nhất với 7 nguyên tắc mà hoạt động lấn biển, tạo đảo nhân tạo và xây dựng khu đô thị lấn biển phải bảo đảm. Trong đó, đối với nguyên tắc đánh giá đầy đủ các điều kiện tự nhiên, địa chất, địa mạo, thủy văn, hải văn, dòng chảy, chế độ sóng, bùn cát, hệ sinh thái và đa dạng sinh học; đánh giá tác động của dự án đến khu vực ven biển và các khu vực lân cận, bảo đảm khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, nước biển dâng, thiên tai và các tác động môi trường khác, đại biểu đề nghị phải được quy định thành một thủ tục bắt buộc và thực hiện nghiêm ngặt.

Đồng thời, cần giao một tổ chức gồm đại diện các cơ quan có chuyên môn sâu thực hiện việc thẩm định. Đại biểu Lê Hữu Trí cũng đề nghị quy định rõ trách nhiệm của các cá nhân tham gia thẩm định, phải chịu trách nhiệm về tính đúng đắn, chính xác của kết luận thẩm định nếu xảy ra hậu quả. Việc hoàn thiện các quy định theo hướng này sẽ góp phần bảo đảm các dự án lấn biển, phát triển đô thị được triển khai trên cơ sở khoa học, an toàn, bền vững, đồng thời nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, cá nhân có liên quan trong quá trình quyết định và tổ chức thực hiện dự án.

TRÍ NGHĨA