Định vị không gian phát triển vươn tầm - Kỳ 2: Đẩy mạnh liên kết vùng

Lần đầu tiên, Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh định hình một cấu trúc phát triển đa cực, đa trung tâm trên quy mô toàn tỉnh sau hợp nhất. Mỗi vùng được xác định một vai trò, một sứ mệnh riêng, gắn kết trong một chỉnh thể thống nhất, bổ trợ lẫn nhau. Đây là hướng đi nhằm phát huy tối đa lợi thế của từng địa phương, tạo động lực hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương và cực tăng trưởng mới của khu vực Nam Trung Bộ và cả nước. 

Đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía đông (đoạn Vân Phong - Nha Trang) là đòn bẩy quan trọng kết nối các vùng kinh tế.

Từ Khu Kinh tế (KKT) Vân Phong dọc theo tuyến cao tốc Bắc - Nam, qua Nha Trang, Cam Lâm, Cam Ranh đến các đô thị phía nam, không gian phát triển đang được mở rộng. Dọc dải ven biển hội tụ hệ thống cảng nước sâu, sân bay quốc tế, KKT, khu công nghiệp, chuỗi đô thị và các trung tâm du lịch trọng điểm. Từ trục ven biển, những tuyến giao thông Đông - Tây tiếp tục mở rộng kết nối với Tây Nguyên, đưa dòng vốn, hàng hóa, công nghệ và cơ hội phát triển lan tỏa đến khu vực trung du, miền núi. Việc tổ chức các không gian ấy thành một hệ thống thống nhất, trong đó mỗi vùng phát huy lợi thế riêng và cùng tạo sức mạnh chung chính là điểm nhấn của Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh lần này.

Dự án Khu đô thị hỗn hợp thành phố Nha Trang đang dần hình thành, tạo điểm nhấn cho đô thị Nha Trang.

3 cực tăng trưởng, 5 vùng động lực

Trong nhiều năm, Nha Trang giữ vai trò trung tâm phát triển của tỉnh, tập trung phần lớn các hoạt động hành chính, dịch vụ, thương mại và du lịch. Mô hình phát triển tập trung này từng tạo động lực quan trọng nhưng cũng dần bộc lộ những giới hạn khi áp lực về hạ tầng và dân số ngày càng gia tăng, trong khi nhiều khu vực khác chưa khai thác hết tiềm năng. Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh đã lựa chọn mô hình phát triển đa cực. Trong đó, KKT Vân Phong - Ninh Hòa được xác định là cực tăng trưởng về công nghiệp, cảng biển, logistics, năng lượng và kinh tế biển, hướng tới trở thành cửa ngõ giao thương quốc tế của khu vực. Khu vực Nha Trang - Cam Lâm - Cam Ranh giữ vai trò trung tâm hành chính, tài chính, khoa học - công nghệ, giáo dục, y tế, du lịch chất lượng cao và đổi mới sáng tạo; trong đó Cam Lâm được định hướng phát triển thành đô thị sân bay và trung tâm hành chính mở rộng. Ở phía nam tỉnh, khu vực Phan Rang - Ninh Chử và Thuận Nam - Cà Ná sẽ phát huy lợi thế về năng lượng tái tạo, công nghiệp xanh, kinh tế biển, logistics và dịch vụ cảng biển để hình thành động lực tăng trưởng mới. 3 cực tăng trưởng này gắn với 5 vùng động lực gồm: Hạt nhân phát triển công nghiệp - đô thị phía bắc (KKT Vân Phong gắn với khu vực Ninh Hòa mở rộng); trung tâm đô thị lõi cấp cao - Nha Trang mở rộng (Nha Trang - Diên Khánh - Diên Lạc); hạt nhân đô thị - dịch vụ - hàng không (Cam Ranh - Cam Lâm); cụm đô thị du lịch - văn hóa phía nam (Phan Rang - Đông Hải - Ninh Chử - Đô Vinh - Bảo An); khu vực phát triển mới phía nam (Thuận Nam - Cà Ná).

Một góc Phan Rang.

Ông Phan Châu Vinh - Phó Trưởng ban Thường trực Ban Quản lý KKT Vân Phong cho rằng, Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh không đặt 3 cực tăng trưởng trong thế cạnh tranh mà trong mối quan hệ bổ trợ. Mỗi cực đảm nhận một chức năng khác nhau nhưng cùng tạo nên mạng lưới phát triển thống nhất, hướng tới mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn tỉnh. Đối với KKT Vân Phong, việc bổ sung chỉ tiêu đất công nghiệp, đất đô thị và tiếp tục hoàn thiện hạ tầng chiến lược sẽ tạo thêm dư địa thu hút đầu tư, đồng thời đặt nền móng để hình thành KKT đặc biệt khi đủ điều kiện theo quy định của cấp có thẩm quyền.

Kết nối để thúc đẩy phát triển

Quy hoạch điều chỉnh còn xác lập 2 trục kết nối chiến lược (Bắc - Nam, Đông - Tây) và 4 hành lang kinh tế (hành lang kinh tế Bắc - Nam và 3 hành lang kinh tế Đông - Tây) nhằm tạo mạng lưới liên kết xuyên suốt toàn tỉnh. Trong đó, hành lang kinh tế Bắc - Nam giữ vai trò trục xương sống, kết nối KKT Vân Phong với Nha Trang, Cam Lâm, Cam Ranh và khu vực phía nam. Hệ thống cao tốc Bắc - Nam, Quốc lộ 1, đường sắt quốc gia cùng mạng lưới giao thông ven biển tạo điều kiện để các trung tâm kinh tế liên kết chặt chẽ trong cùng chuỗi giá trị thay vì phát triển riêng lẻ.

Một góc khu vực Bắc Vân Phong.

Điểm nhấn nổi bật của Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh lần này là 3 hành lang kinh tế Đông - Tây. Đây được xem là chìa khóa thu hẹp khoảng cách phát triển giữa vùng ven biển và khu vực miền núi. Trong đó, hành lang Vân Phong - Buôn Ma Thuột tiếp tục khẳng định vai trò của Vân Phong là trung tâm hàng hải và logistics quốc tế, tạo động lực phát triển công nghiệp, dịch vụ logistics và giao thương với Tây Nguyên. Hành lang Nha Trang - Diên Khánh - Khánh Vĩnh - Lâm Đồng hình thành trục đổi mới sáng tạo, kết nối trung tâm dịch vụ, giáo dục, khoa học - công nghệ với các vùng nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế sinh thái và công nghệ sinh học. Còn hành lang Phan Rang - Tháp Chàm - Tây Nguyên mở rộng không gian liên kết giữa vùng phía nam với khu vực nội địa, thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo, nông nghiệp công nghệ cao, du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và kinh tế xanh.

Tiến sĩ khoa học, kiến trúc sư NGÔ VIẾT NAM SƠN - Chủ tịch NgoViet Architects & Planners: Phát triển đa cực chỉ thực sự hiệu quả khi các vùng được kết nối bằng hệ thống hạ tầng và các hành lang kinh tế hợp lý. Việc tổ chức không gian theo trục Đông - Tây, gắn kinh tế biển với khu vực đồi núi và cửa khẩu sẽ từng bước xóa bỏ khoảng cách phát triển giữa ven biển và miền núi, để người dân ở khu vực khó khăn cũng được thụ hưởng hạ tầng và các cơ hội phát triển như khu vực đô thị ven biển. Đây là một điểm rất đáng ghi nhận trong lần điều chỉnh quy hoạch này của Khánh Hòa.

Ông Huỳnh Vĩnh Phước - Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Cảng quốc tế Nam Vân Phong cho rằng, việc điều chỉnh quy hoạch tạo thêm niềm tin cho doanh nghiệp đầu tư vào Khánh Hòa. Khi tuyến đường bộ cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột hoàn thành, hàng hóa từ Tây Nguyên sẽ được vận chuyển đến cảng Vân Phong nhanh hơn, giảm đáng kể chi phí logistics và mở rộng không gian liên kết kinh tế giữa vùng duyên hải Nam Trung Bộ với Tây Nguyên.

Đích đến là nâng cao chất lượng sống của người dân

Mục tiêu lớn nhất của Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh là nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, tạo điều kiện cho người dân tiếp cận ngày càng tốt hơn về hạ tầng, dịch vụ công, việc làm và các cơ hội phát triển. Phát biểu tại Hội nghị công bố Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh, đồng chí Nguyễn Việt Hùng - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh: "Vài năm nữa chúng ta sẽ không đánh giá bản quy hoạch này bằng những gì được viết trong hồ sơ mà bằng kết quả thực tế: Hệ thống giao thông có thay đổi không, dự án có triển khai nhanh hơn không, môi trường đầu tư có thuận lợi hơn không và đời sống của người dân có tốt hơn không. Nếu những điều đó thay đổi theo hướng tích cực thì quy hoạch đã hoàn thành sứ mệnh của mình". 

Vùng lõi Khu đô thị mới Cam Lâm được kỳ vọng sẽ góp phần hiện thực hóa đưa Cam Lâm trở thành đô thị sân bay.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, quy hoạch tổ chức lại hệ thống đô thị theo hướng đa trung tâm, gắn kết chặt chẽ với khu vực nông thôn. Đến năm 2030, Khánh Hòa phấn đấu đạt tỷ lệ đô thị hóa khoảng 70% với 21 đô thị, tạo nền tảng trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Quá trình đô thị hóa được định hướng phát triển đồng bộ với giao thông công cộng, bảo vệ môi trường cửa sông, cửa biển và mở rộng không gian xanh.

Tinh thần ấy đang được các địa phương cụ thể hóa bằng những chương trình hành động. Ông Huỳnh Uy Viễn - Chủ tịch UBND xã Cam Lâm cho biết, địa phương xác định xây dựng đô thị sân bay và trung tâm đổi mới sáng tạo không chỉ dừng ở việc thu hút các dự án lớn mà còn tập trung cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Khi doanh nghiệp yên tâm đầu tư và người dân được hưởng lợi từ quá trình phát triển, vai trò của đô thị động lực mới thực sự được khẳng định.

PGS.TS ĐỖ TÚ LAN - Nguyên Phó Cục trưởng Cục Phát triển đô thị (Bộ Xây dựng): Khánh Hòa cần khai thác mạnh hơn lợi thế của một đô thị biển quy mô lớn, nâng tầm chiến lược phát triển trên cơ sở phát huy đầy đủ tiềm năng về biển và vị trí kết nối vùng. Tỉnh cần tăng cường liên kết trong nước và quốc tế, phát triển đồng bộ các ngành kinh tế mũi nhọn như: Công nghiệp, dịch vụ, du lịch, năng lượng và thủy sản; đồng thời hình thành các đô thị động lực theo hướng sinh thái ven biển, ven sông, lấy Cam Lâm và Cam Ranh làm những cực phát triển mới. Đây cũng là định hướng phù hợp với mục tiêu xây dựng Khánh Hòa trở thành trung tâm kinh tế biển, logistics, đổi mới sáng tạo có sức cạnh tranh ở tầm khu vực.

Song song với phát triển đô thị, khu vực nông thôn cũng được đặt trong một cấu trúc phát triển thống nhất. Quy hoạch hướng tới mục tiêu 100% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, phát triển nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế sinh thái và du lịch cộng đồng, tạo sự gắn kết hài hòa giữa đô thị và nông thôn.

Với cấu trúc gồm 3 cực tăng trưởng, 5 vùng động lực, 2 trục kết nối và 4 hành lang kinh tế, Khánh Hòa đang lựa chọn con đường phát triển dựa trên liên kết vùng, khai thác lợi thế khác biệt và sử dụng hiệu quả nguồn lực. Đó cũng là nền tảng để tỉnh hiện thực hóa khát vọng trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, cực tăng trưởng mới của khu vực Nam Trung Bộ và cả nước. 

ĐÌNH LÂM - MẠNH HÙNG - VĂN KỲ

Kỳ 3: Kiến tạo động lực phát triển mới