Giải phóng mặt bằng dự án điện hạt nhân: Cần giải pháp đột phá

Ngày 30-6 là mốc thời gian phải hoàn thành mục tiêu giải phóng mặt bằng (GPMB) cho 2 Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2. Đây là áp lực rất lớn đối với các địa phương khi hàng nghìn hồ sơ bồi thường vẫn còn vướng những nút thắt về thủ tục và hạ tầng tái định cư.

Áp lực hồ sơ chi trả mỗi ngày

Theo báo cáo đánh giá tiến độ mới nhất của Sở Nông nghiệp và Môi trường, tính đến ngày 1-6, 2 dự án điện hạt nhân vẫn còn tới 1.724 trường hợp chưa hoàn thành chi trả tiền bồi thường. Để kịp hoàn thành 100% khối lượng công việc trước mốc thời gian 30-6 theo chỉ đạo của UBND tỉnh, bình quân mỗi ngày toàn dự án phải giải quyết dứt điểm khoảng 60 trường hợp. Đây là con số rất lớn và cực kỳ áp lực trong bối cảnh quỹ thời gian chỉ còn 23 ngày. 

Khu vực xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1.

Tại xã Vĩnh Hải, tiến độ đang có bước tăng tốc khi mỗi tuần chi trả tăng thêm 67 trường hợp và phê duyệt thêm 54 phương án. Trong khi đó, tuy số lượng hồ sơ được lập phương án tại xã Phước Dinh tương đối lớn, đạt hơn 75%, nhưng khâu chi trả tiền bồi thường thực tế trong cả tuần vừa qua chỉ tăng thêm 5 trường hợp. Cơ quan chức năng thẳng thắn nhìn nhận, vướng mắc lớn nhất hiện nay không còn nằm ở khâu kiểm kê, lập hồ sơ ban đầu, mà thủ tục đang bị “nghẽn” ở khâu thẩm định, phê duyệt và chi trả tiền thực tế.

Qua khảo sát cho thấy, tại xã Phước Dinh, nút thắt lớn nhất nằm ở công tác rà soát nguồn gốc đất, hạn mức giao đất, đặc biệt là diện tích đất liên quan đến việc chia tách quy mô lên tới 220ha (chiếm đến 43% diện tích toàn dự án) vẫn chưa được xác minh, giải quyết dứt điểm. Thậm chí, có 39 trường hợp tuy đã phê duyệt phương án bồi thường nhưng đang phải tạm dừng chi trả để phục vụ công tác xác minh. Bên cạnh đó, việc một số cơ chế xử lý đặc thù liên quan đến Nghị quyết của Chính phủ chưa được ban hành cũng khiến địa phương lúng túng. Ông Nguyễn Minh Tuấn - Quyền Chủ tịch UBND xã Phước Dinh cho biết, hồ sơ nguồn gốc đất hiện khá phức tạp, điều này ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ GPMB tại địa phương. Tuy nhiên, với tinh thần cả hệ thống chính trị vào cuộc, xã sẽ cố gắng đẩy nhanh quá trình GPMB để bàn giao theo yêu cầu của UBND tỉnh.

Kích hoạt giải pháp mang tính “chiến dịch”

Trong bối cảnh hạn hoàn thành GPMB đã cận kề, lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường nhận định, khả năng hoàn thành 100% mục tiêu sẽ rất khó đạt được nếu không có giải pháp đột phá. Ông Nguyễn Minh Thư - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, chính quyền các địa phương cần thực hiện giải pháp áp chỉ tiêu tiến độ theo ngày. UBND xã Phước Dinh phải đạt tối thiểu 35 - 40 trường hợp chi trả tiền bồi thường/ngày và xã Vĩnh Hải duy trì từ 20 đến 25 trường hợp chi trả tiền bồi thường/ngày. Các đơn vị, phòng, ban liên quan phải lập danh sách phân nhóm cụ thể từng hồ sơ vướng mắc theo từng nguyên nhân như: Vướng hạn mức, vướng đơn giá, vướng nguồn gốc đất hay vướng hạ tầng tái định cư nhằm giúp lãnh đạo có phương án tháo gỡ. Đồng thời, chế độ báo cáo tiến độ cần siết chặt theo từng ngày để lãnh đạo UBND tỉnh nắm bắt trực tiếp, kịp thời giải quyết ngay các vướng mắc phát sinh vượt thẩm quyền của cấp cơ sở. 

San lấp mặt bằng để di dời nghĩa trang tại xã Vĩnh Hải.

Để đẩy nhanh tiến độ GPMB các dự án, đã đến lúc cần kích hoạt các giải pháp mang tính “chiến dịch” quyết liệt hơn. Trước hết, cần sự vào cuộc tổng lực của Công an tỉnh để tập trung xác minh, ra kết luận dứt điểm trước ngày 10-6 đối với các hồ sơ đất chia tách thửa, hồ sơ tạm dừng chi trả tại xã Phước Dinh, nhằm giải phóng hàng trăm héc-ta mặt bằng. Song song đó, Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng tỉnh phải ép tiến độ các nhà thầu, tổ chức khởi công ngay khu tái định cư cho Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 trong nửa đầu tháng 6; áp dụng phương thức bàn giao mặt bằng từng phần, thi công cuốn chiếu ngay khi có đất sạch để tạo dựng niềm tin trực quan cho người dân, chứ không thể thụ động đợi hoàn thành toàn bộ hạ tầng mới triển khai.

Theo ông Nguyễn Văn Quế - Chủ tịch UBND xã Vĩnh Hải, UBND xã đang tập trung rà soát, tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, đẩy nhanh áp giá và phê duyệt phương án bồi thường cho các hộ dân còn lại. Địa phương đặt mục tiêu hoàn thành GPMB, bàn giao đúng thời hạn, cam kết tạo điều kiện để Dự án Nhà máy Điện hạt nhân Ninh Thuận 2 sớm triển khai theo kế hoạch.

Đồng chí Trịnh Minh Hoàng - Phó Chủ tịch UBND tỉnh cho biết, UBND tỉnh đã chỉ đạo 2 xã và các đơn vị liên quan gấp rút thực hiện các phần việc được giao. Đối với xã Phước Dinh, UBND tỉnh yêu cầu địa phương tiếp tục rà soát, hoàn thiện hồ sơ, phương án bồi thường, hỗ trợ, bảo đảm đúng quy định; tăng cường tuyên truyền, vận động, đối thoại để tạo sự đồng thuận trong Nhân dân. Đồng thời, thường xuyên kiểm tra thực địa, kịp thời tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc phát sinh; đẩy nhanh tiến độ xây dựng khu an táng, khu nghĩa trang và sớm ban hành quy chế quản lý nhằm bảo đảm mỹ quan, thuận lợi cho người dân trong quá trình di dời mồ mả. Với các trường hợp có dấu hiệu vi phạm, phát sinh bất thường trong hồ sơ bồi thường, lực lượng công an cần khẩn trương xác minh, xử lý theo quy định.

Đối với xã Vĩnh Hải, UBND tỉnh yêu cầu địa phương tiếp tục quản lý chặt chẽ hiện trạng đất đai, ngăn chặn tình trạng chuyển nhượng, chia tách thửa trái quy định; phối hợp với Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh và Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng tỉnh đẩy nhanh tiến độ xây dựng khu tái định cư. Riêng khu nghĩa trang cải táng, cần sớm hoàn thiện phương án phân lô, hệ thống thoát nước và quy cách xây dựng mộ, bảo đảm đồng bộ, mỹ quan và thuận lợi cho công tác quản lý lâu dài.

ĐÌNH LÂM