Tìm hướng đi cho ngành yến

Tại hội thảo "Bảo tồn chim yến gắn với phát triển bền vững thương hiệu Yến sào Khánh Hòa", các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý đã phân tích những lỗ hổng trong quy hoạch sinh thái, những hạn chế của hệ thống quản lý cơ sở, những khó khăn trong cuộc chiến chống gian lận thương mại trên không gian mạng. Từ đó, đề ra giải pháp nhằm bảo vệ quần thể chim quý và phát triển bền vững thương hiệu Yến sào Khánh Hòa.

* Ông Tống Ngọc Chung - Trưởng phòng Quản lý bảo vệ Rừng, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm vùng IV, thuộc Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường:

Chuyển từ xử lý vi phạm sang quản lý nguy cơ

Ông Tống Ngọc Chung.

Việt Nam là quốc gia có tính đa dạng sinh học cao, nằm trên tuyến di cư Đông Á - Australia với hơn 900 loài chim, trong đó nhiều loài quý hiếm cần được bảo vệ. Chim yến không chỉ có giá trị sinh thái mà còn là nguồn tài nguyên quý, đóng góp quan trọng cho phát triển kinh tế và ngành yến sào. Tuy nhiên, quần thể chim hoang dã nói chung và chim yến nói riêng đang chịu nhiều áp lực từ mất sinh cảnh, biến đổi khí hậu, săn bắt, bẫy, mua bán trái phép và khai thác tài nguyên quá mức, ảnh hưởng đến đa dạng sinh học và sự phát triển bền vững của ngành yến sào.

Từ thực tiễn quản lý, Chi cục Kiểm lâm vùng IV đã rút ra 3 kinh nghiệm quan trọng. Trước hết, chuyển từ tư duy "xử lý vi phạm" sang "quản lý nguy cơ", tập trung xác định điểm nóng, quản lý đối tượng, theo dõi địa bàn và chủ động ngăn chặn vi phạm. Thứ hai, nâng cao nhận thức cộng đồng thông qua tuyên truyền, tập huấn, ký cam kết để người dân trở thành lực lượng tham gia bảo vệ chim hoang dã. Thứ ba, kết hợp đồng bộ giữa pháp luật, công nghệ và dữ liệu, ứng dụng hệ thống định vị GPS, thiết bị bay không người lái (drone), camera giám sát và hệ thống tiếp nhận các phản ánh, kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả quản lý.

Thời gian qua, lực lượng kiểm lâm đã tổ chức 2.118 lượt tuần tra, phát hiện 105 vụ vi phạm, xử lý hành chính 102 vụ, chuyển cơ quan điều tra 3 vụ, xử phạt hơn 3,5 tỷ đồng; tháo dỡ hơn 23.140m lưới bẫy chim và tái thả gần 15.000 cá thể động vật hoang dã về môi trường tự nhiên. Để nâng cao hiệu quả bảo tồn trong thời gian tới, Chi cục Kiểm lâm vùng IV kiến nghị hoàn thiện hệ thống pháp luật, tăng cường phối hợp liên ngành, đẩy mạnh chuyển đổi số, phát huy vai trò cộng đồng, phát triển nghề nuôi chim yến gắn với bảo tồn nguồn gen và mở rộng hợp tác quốc tế. Bảo tồn chim hoang dã và chim yến không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng kiểm lâm mà cần sự chung tay của cả hệ thống chính trị, người dân và sự hỗ trợ của khoa học, công nghệ. 

* Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hà - Giám đốc Trung tâm Bảo tồn thiên nhiên và Phát triển: 

Ưu tiên bảo vệ, duy trì quần thể yến đảo

Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hà.

Khánh Hòa cần ưu tiên bảo vệ, duy trì quần thể chim yến. Bởi yến đảo Khánh Hòa là di sản thiên nhiên không thể tái tạo và cũng là mô hình có tính cân bằng sinh thái, bền vững nhất. Đồng thời, cần nâng chế tài xử lý vi phạm phù hợp với các hành vi xâm hại; lắp hệ thống giám sát thông tin (camera AI, cảm biến âm thanh) tại tất cả các đảo, giám sát quần thể định kỳ 6 tháng/lần; thiết lập cơ chế cảnh báo khi mật độ đang giảm dưới ngưỡng an toàn. Cùng với đó, xây dựng các quy chuẩn và thương hiệu riêng cho yến đảo và yến nhà.

Ngoài ra, tỉnh cần quy hoạch nhà yến nghiêm túc, gắn với sức tải sinh thái, bảo vệ sinh cảnh và ứng phó với biến đổi khí hậu. Để ngành yến phát triển bền vững, nên xây dựng thị trường nội địa lành mạnh trước khi đẩy mạnh xuất khẩu, đầu tư chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm và thị trường xuất khẩu; đầu tư, nghiên cứu khoa học và hợp tác quốc tế.

* Ông Lê Hoài Điệp - Phụ trách phòng điều tra 2, Cơ quan điều tra vụ việc cạnh tranh, Ủy ban Cạnh tranh quốc gia, Bộ Công Thương: 

Nâng cao năng lực giám sát, phát hiện và ngăn chặn vi phạm

Ông Lê Hoài Điệp.

Để phát huy tốt hơn vai trò của pháp luật cạnh tranh và pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong phát triển bền vững thương hiệu Yến sào Khánh Hòa, cần ưu tiên phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi cạnh tranh không lành mạnh. Trọng tâm đặt vào các hành vi đưa thông tin gây nhầm lẫn, cung cấp thông tin không trung thực về doanh nghiệp hoặc sản phẩm, lợi dụng uy tín của doanh nghiệp khác, truyền thông sai lệch về nguồn gốc, chất lượng, công dụng hoặc đặc tính của hàng hóa. Đồng thời, tăng cường phối hợp giữa cơ quan cạnh tranh, cơ quan quản lý thị trường, cơ quan bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, cơ quan quản lý chuyên ngành và chính quyền địa phương.

Bên cạnh đó, cần nâng cao năng lực giám sát thông tin sản phẩm trên môi trường số. Các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội và kênh bán hàng trực tuyến được xem là không gian trọng điểm trong công tác theo dõi hành vi cạnh tranh không lành mạnh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Việc thu thập, lưu giữ và đánh giá chứng cứ điện tử phải được thực hiện bài bản, bảo đảm giá trị chứng minh trong quá trình xử lý vụ việc. Đồng thời, khuyến khích doanh nghiệp chủ động bảo vệ thương hiệu thông qua quản trị tuân thủ. Doanh nghiệp không chỉ đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ mà còn cần xây dựng hệ thống theo dõi thị trường, rà soát thông tin quảng cáo, tiếp nhận phản ánh của người tiêu dùng, phối hợp với cơ quan chức năng và chủ động cung cấp chứng cứ khi phát hiện hành vi vi phạm.

 HỒNG ĐĂNG - NHẬT MINH (Ghi)