Halal - cánh cửa mới cho du lịch, thương mại

Sau khi mở rộng không gian phát triển, Khánh Hòa đứng trước yêu cầu tìm kiếm những động lực tăng trưởng có khả năng tạo giá trị mới cho nền kinh tế. Trong bối cảnh thị trường Halal đang trở thành một trong những không gian kinh tế phát triển nhanh trên thế giới, đây được xem là cơ hội để địa phương nâng cao giá trị các ngành kinh tế có lợi thế, mở rộng hợp tác quốc tế và đa dạng hóa thị trường.

Một thị trường đang định hình tương lai

Với hơn 2 tỷ người tiêu dùng trên toàn thế giới, Halal không chỉ mở ra một thị trường rộng lớn mà còn thúc đẩy sự hình thành của những chuỗi giá trị mới dựa trên các tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng, an toàn, khả năng truy xuất nguồn gốc và tính minh bạch trong toàn bộ quá trình sản xuất, chế biến, lưu thông đến cung ứng dịch vụ. Chính sự liên kết giữa nhiều lĩnh vực kinh tế đã đưa Halal vượt ra ngoài phạm vi của một tiêu chuẩn hay một phân khúc tiêu dùng để trở thành không gian hợp tác đầu tư và thương mại được nhiều quốc gia ưu tiên phát triển. Từ nhiều năm nay, Malaysia, Indonesia, Thái Lan, Nhật Bản và Hàn Quốc đều xây dựng chiến lược phát triển Halal như một công cụ mở rộng thị trường, thu hút đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Thực tiễn cho thấy, những quốc gia tiếp cận Halal sớm không chỉ gia tăng xuất khẩu mà còn nâng chuẩn sản xuất, dịch vụ và chất lượng quản trị theo các thông lệ quốc tế.

Đoàn các nhà tổ chức tiệc cưới Ấn Độ đến Khánh Hòa khảo sát nhằm tìm hiểu tiềm năng phát triển du lịch cưới, góp phần mở rộng thị trường khách Ấn Độ và các phân khúc du lịch quốc tế giàu tiềm năng.

Việt Nam cũng đang từng bước tham gia xu thế đó. Năm 2025, kim ngạch thương mại giữa Việt Nam và các quốc gia Hồi giáo đạt khoảng 24,7 tỷ USD, trong đó xuất khẩu đạt 10,9 tỷ USD. So với quy mô của thị trường Halal toàn cầu, dư địa tăng trưởng vẫn còn rất lớn. Đây cũng là cơ sở để Chính phủ ban hành Đề án “Tăng cường hợp tác quốc tế để xây dựng và phát triển ngành Halal Việt Nam đến năm 2030”. Điều đáng chú ý là Việt Nam không tiếp cận Halal chỉ để mở rộng thị trường xuất khẩu hay thu hút khách du lịch, mà hướng tới chuẩn hóa sản phẩm, dịch vụ và chuỗi cung ứng theo các tiêu chuẩn quốc tế. Đây cũng là nền tảng để nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và nền kinh tế.

Trong định hướng ấy, Khánh Hòa nổi lên là một trong những địa phương có nhiều điều kiện để phát triển kinh tế Halal trên cả 3 lĩnh vực: Du lịch, sản xuất và thương mại. Khánh Hòa sở hữu không gian phát triển trải dài từ các trung tâm du lịch biển như: Nha Trang, Cam Ranh, Vân Phong đến vùng bán hoang mạc phía nam; hội tụ hệ sinh thái biển, rừng, văn hóa Chăm, nông nghiệp đặc trưng cùng hệ thống cảng biển và logistics quy mô lớn. Sự hội tụ ấy tạo nên lợi thế khác biệt của Khánh Hòa khi đồng thời sở hữu tài nguyên du lịch, vùng nguyên liệu nông nghiệp và hệ thống logistics đủ khả năng kết nối thành chuỗi giá trị Halal.

Điều tạo nên lợi thế của Khánh Hòa không chỉ là sự phong phú về tài nguyên mà còn ở khả năng kết nối những lợi thế ấy thành các chuỗi sản phẩm và dịch vụ có chiều sâu hơn. Một hành trình có thể kết hợp nghỉ dưỡng biển, khám phá thiên nhiên, trải nghiệm văn hóa Chăm, tham quan vùng nông nghiệp đặc trưng, thưởng thức ẩm thực địa phương và mua sắm các sản phẩm OCOP. Đây cũng là xu hướng được nhiều thị trường quốc tế, trong đó có thị trường Halal ngày càng quan tâm khi ưu tiên những trải nghiệm gắn với bản sắc địa phương, thực phẩm an toàn và chất lượng dịch vụ.

Cùng với tài nguyên, hệ thống hạ tầng gồm: Cảng Hàng không quốc tế Cam Ranh, các cảng biển, Khu Kinh tế Vân Phong, tuyến đường bộ cao tốc Bắc - Nam và mạng lưới cơ sở lưu trú đạt chuẩn quốc tế đang tạo điều kiện để Khánh Hòa tăng cường kết nối với Đông Nam Á, Trung Đông và nhiều quốc gia có cộng đồng Hồi giáo đông đảo, đồng thời phát triển các sản phẩm, dịch vụ theo tiêu chuẩn Halal.

Từ du lịch đến chuỗi giá trị thương mại

Nếu du lịch là điểm khởi đầu thì thương mại mới là không gian phát triển rộng lớn hơn của kinh tế Halal. Khác với nhiều phân khúc truyền thống, Halal đòi hỏi toàn bộ chuỗi cung ứng, từ vùng nguyên liệu, chế biến, vận chuyển đến thương mại và logistics cùng đáp ứng một hệ tiêu chuẩn thống nhất. Điều này mở ra cơ hội để nhiều ngành kinh tế cùng tham gia chuỗi giá trị và gia tăng năng lực cạnh tranh.

Đoàn khách Malaysia trải nghiệm vườn nho, một trong những sản phẩm du lịch nông nghiệp đặc trưng của Khánh Hòa.

Theo Sở Công Thương, Khánh Hòa hiện có nhiều nhóm sản phẩm phù hợp với thị trường Halal như: Thủy sản, yến sào, rong nho, cà phê, nông sản đặc trưng và chăn nuôi dê, cừu. Đây đều là những ngành hàng đã có nền tảng sản xuất, khả năng mở rộng quy mô và từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường quốc tế. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu của tỉnh đạt hơn 2,4 tỷ USD, tăng 13,16% so với năm trước; 6 tháng đầu năm 2026 ước đạt hơn 1,26 tỷ USD. Một số doanh nghiệp đã được cấp chứng nhận Halal và xuất khẩu thành công thủy sản, rong nho, nước yến, cà phê sang nhiều thị trường quốc tế. Song song đó, Đề án “Phát triển sản phẩm dê, cừu thành sản phẩm Halal trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa đến năm 2030” đang từng bước hình thành chuỗi liên kết từ vùng nguyên liệu, chăn nuôi, chế biến đến logistics và xuất khẩu, tạo nền móng cho sự phát triển của kinh tế Halal tại địa phương.

Những năm gần đây, Halal không còn được nhìn nhận đơn thuần là tiêu chuẩn dành cho thực phẩm của người Hồi giáo mà đang trở thành một trong những xu hướng phát triển nổi bật của kinh tế toàn cầu. Từ thực phẩm, Halal đã mở rộng sang du lịch, lưu trú, logistics, mỹ phẩm, dược phẩm, tài chính và nhiều ngành dịch vụ khác, hình thành một hệ sinh thái kinh tế có quy mô khoảng 7.000 tỷ USD vào năm 2024 và được dự báo sẽ đạt 10.000 tỷ USD vào năm 2030.

Theo ông Trương Văn Tiến - Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch Khánh Hòa, giá trị lớn nhất của Halal không chỉ nằm ở việc mở rộng thị trường mà còn ở quá trình nâng cao tiêu chuẩn sản xuất, dịch vụ và quản trị theo thông lệ quốc tế. Khi đáp ứng được các tiêu chuẩn đó, doanh nghiệp địa phương không chỉ có thêm cơ hội tiếp cận thị trường Hồi giáo mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh ở nhiều thị trường khác.

Đối với Khánh Hòa, Halal không đơn thuần là cơ hội mở rộng một thị trường mới mà là cơ hội nâng chuẩn chất lượng phát triển. Khi du lịch, nông nghiệp, công nghiệp chế biến, thương mại và logistics cùng vận hành theo các tiêu chuẩn quốc tế, những lợi thế vốn có của địa phương sẽ được kết nối thành chuỗi giá trị có sức cạnh tranh cao hơn, tạo nền tảng cho một mô hình tăng trưởng bền vững trong giai đoạn mới.

THANH XUÂN